Europejskie kraje od dekady coraz mocniej opierają obronę powietrzną na sprzęcie z USA, od myśliwców po systemy Patriot. Okazuje się, że kolejka po rakiety jest długa, a popyt wciąż rośnie. Analitycy think tanku Bruegel pytają, czy ten zakład nie był błędem.

Dlaczego Europa postawiła na sprzęt z USA

Decyzja wyglądała na oczywistą. Amerykańskie systemy to technologia wysokiej jakości, którą dało się kupić stosunkowo szybko. Patriot potrafi przechwytywać pociski balistyczne, więc dla państw obawiających się ataku jest bardzo atrakcyjny. Był jeszcze argument polityczny: kupując sprzęt zza oceanu, Europejczycy wzmacniali zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w bezpieczeństwo kontynentu.

Kolejka po rakiety i brak alternatywy

Dziś widać słabsze strony tego rozwiązania. Zamówień na rakiety jest bardzo dużo, a produkcja nie nadąża. Opóźnienia wynikają zarówno z problemów po stronie wytwórców, jak i z potrzeb samej armii amerykańskiej, zaangażowanej w wojnę z Iranem.

Państwa, które kupiły Patriota, są związane z jednym dostawcą. Nie mogą po prostu zamówić pocisków u kogoś innego, bo system działa tylko z określoną amunicją. Tymczasem zagrożenie ze strony Rosji w Europie nie zniknęło. Kraje muszą więc godzić się na opóźnienia i wyższe koszty, a to, kiedy dostaną zamówione rakiety, zależy od cudzych priorytetów.

Stracona szansa z 2022 roku

Autorzy analizy wracają do 2022 roku jako do momentu, w którym można było postąpić inaczej. Ich zdaniem zignorowano wtedy pomysły wspólnego, europejskiego finansowania i zamawiania systemów obrony powietrznej. Piszą wprost:

• „Calls to Europeanise the funding and ordering of air defense systems were ignored and the strategic gap is now all too visible” (autorzy analizy Bruegel).

Wniosek jest taki, że rozwijanie własnych rozwiązań i wspólne zakupy dałyby Europie większą niezależność od cudzych linii produkcyjnych i decyzji politycznych.

Co to oznacza dla Polski

Analiza dotyczy Europy jako całości i nie odnosi się wprost do Polski. Warto jednak pamiętać, że nasz kraj, podobnie jak wielu sojuszników z NATO i UE, korzysta z amerykańskich systemów, w tym Patriotów, i kupuje amerykańskie samoloty. Dla polskiego czytelnika sprawa ma więc praktyczny wymiar: tempo dostaw sprzętu i amunicji zależy nie tylko od naszych umów, lecz także od tego, jak bardzo producenci i armia USA są obciążeni innymi konfliktami.

Dyskusja o „europeizacji” zakupów obronnych toczy się też w samej Unii, bo wspólne zamówienia mogą obniżać koszty i skracać kolejki. Nie oznacza to jednak szybkiego zastąpienia amerykańskich systemów. Budowa alternatyw wymaga lat, a w tym czasie dotychczasowy sprzęt nadal trzeba utrzymywać i zaopatrywać w amunicję.

Główna lekcja z tej analizy jest prosta: sama jakość uzbrojenia nie wystarczy. Liczy się też to, czy dostawca zdoła dostarczyć je na czas, zwłaszcza gdy popyt rośnie na całym świecie.

Źródło: NPR – „Does Europe regret its bet on U.S. defense?”